XR-apparaten zijn ten behoeve van hun functioneren uitgerust met een (groot) aantal sensoren die gegevens over locatie, omgeving en beweging kunnen vastleggen. Ook is het mogelijk dat XR-apparaten gezondheids- en biometrische gegevens vastleggen (oogbewegingen, pupilreflexen, hartslag, ademhaling et cetera). Tenslotte kunnen bij specifieke toepassingen diverse data worden verzameld over het gebruik van de toepassing en de gebruiker zelf (zoals bijvoorbeeld accountgegevens en voorkeuren).

De IX-professional dient zich bewust te zijn van de privacygevoeligheid van deze gegevens en er op een zorgvuldige en rechtmatige wijze mee om te springen. Meer specifiek betreft het de volgende privacygevoelige aspecten:

• Op de eerste plaats zijn dat de gegevens van gebruikers die de aanbieder zelf verzamelt om de toepassing te laten functioneren.
• Ten tweede zijn dat de gebruikersgegevens die worden verzameld door de fabrikanten/aanbieders van de XR (hardware)-platformen waar de toepassing gebruik van maakt. Dataverzameling is enerzijds nodig voor het laten functioneren van het product, maar is daarnaast voor sommige hardware-aanbieders een essentieel onderdeel van het verdienmodel.
• Ten derde gaat het om de verzameling van gegevens van omstanders via de sensoren op de apparaten, die daar geen toestemming voor hebben verleend. Omwille van de privacy van omstanders is het belangrijk om terughoudendheid te betrachten bij de verzameling.

Voor de rechtmatige verwerking van persoonsgegevens vormt de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) het belangrijkste kader. De AVG stelt de volgende eisen aan de verwerking van persoonsgegevens binnen IX-toepassingen:

1. De toepassing is rechtmatig (heeft een duidelijk doel met een wettelijke grondslag).
2. De toepassing is transparant (de betrokkene wordt geïnformeerd).
3. De gegevens worden niet voor andere doeleinden gebruikt (doelbinding).
4. Enkel noodzakelijke gegevens worden verwerkt (dataminimalisatie).
5. De gegevens worden niet langer bewaard dan noodzakelijk (opslagbeperking).
6. De gegevens worden goed beveiligd.

De IX-professional dient allereerst te zorgen dat de eigen verwerkingen binnen de IX voldoen aan deze vereisten. Hierbij gaat het niet alleen om de privacy van de gebruikers van de toepassing, maar ook om die van omstanders.

Om het privacy-risico van de gegevensverzameling door aanbieders en fabrikanten van IX-hardware en platformen te verkleinen, is het belangrijk dat IX-professionals doen wat er in hun invloedssfeer mogelijk is om data-acquisitie en opslag te beperken. Dit kan bijvoorbeeld door het minimaliseren van dataverzameling, het inzetten van lokaal gehoste servers, en het anonimiseren van persoonsgegevens.

Ook de keuze voor specifieke hardware kan hierin verschil maken. Zo kunnen privacyvoorwaarden - en de mogelijkheid tot bepaling hiervan - tussen diverse aanbieders worden vergeleken. Wordt hardware en/of software van derden gebruikt, dan dienen duidelijke afspraken te zijn over de gegevensverwerking, bijvoorbeeld middels een (verwerkers)overeenkomst.

Ten slotte is het van belang dat de gebruiker van de IX in eenvoudige en heldere taal wordt geïnformeerd over welke data worden verzameld en met welk doel, waar en hoe lang de data worden opgeslagen en welke partijen daar toegang tot hebben. Wanneer deze informatie (gedeeltelijk) onbekend is, dient de gebruiker daar ook van op de hoogte te worden gesteld.

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan de vereisten van de AVG voor wat betreft de eigen invloedssfeer.

To function properly, XR devices are equipped with a (large) number of sensors that can record data about location, environment and movement. XR devices may also record health and biometric data (eye movements, pupillary reflexes, heart rate, breathing, etc.). And finally, for specific applications, various data can be collected regarding the use of the application and the user themselves (such as account details and preferences).

The IX professional should be aware of the privacy-sensitivity of this data and handle it in a careful and lawful manner. More specifically, this concerns the following privacy-sensitive aspects:

• First, the data of users that the provider themselves collects to allow the application to function properly.
• Second, user data collected by the manufacturers/providers of the XR (hardware) platforms that the application uses. On the one hand, data collection is necessary for the product to function; but on the other, it is an essential part of the revenue model for some hardware providers.
• Third, data collected via sensors on devices from bystanders without their permission. For the sake of bystander privacy, it is important to exercise restraint when collecting data.

The General Data Protection Regulation (GDPR) is the most important framework for the lawful processing of personal data. The GDPR sets the following requirements for the processing of personal data within IX applications:

1. The application is lawful (has a clear purpose with a legal basis).
2. The application is transparent (people concerned are informed).
3. The data is not used for other purposes (purpose limitation).
4. Only necessary data is processed (data minimisation).
5. The data is not stored longer than necessary (storage limitation).
6. The data is well secured.

The IX professional should first ensure their own processing operations within IX meet these requirements. Not only in terms of the privacy of the application’s users but also that of bystanders.

In order to reduce the privacy risk around data collection by providers and manufacturers of IX hardware and platforms, it is important that IX professionals do all they can within their sphere of influence to limit data acquisition and storage. This can be done, for example, by minimizing data collection, using locally hosted servers and anonymizing personal data.

The choice of specific hardware can also make a difference here. For example, by comparing the privacy conditions (and options for setting them) of different providers. If hardware and/or software from third parties is used, there must be clear agreements about the data processing, for example by means of a (processing) agreement.

Finally, it is important that the IX user is informed in simple and clear language about which data will be collected and for what purposes, where and for how long the data is stored, and which parties have access to it. If this information is (partially) unknown, the user must also be informed of this fact.

By following these guidelines, the IX professional commits themselves to the requirements of the GDPR with regard to their own sphere of influence.

Het intieme karakter en de fysieke nabijheid van IX en de wisselwerking tussen technologieën zoals AI, VR en neurotechnologie, maakt beïnvloeden van emoties en gedrag door misleiding mogelijk. Hiermee komt de zelfbeschikking onder druk te staan.

Een voorbeeld hiervan zijn zogenoemde deceptive patterns (ook wel dark patterns genoemd). Deze termen refereren aan interfaces, gebruikerstrajecten of visuele of taalkundige elementen die de gebruiker ertoe bewegen of verleiden onbedoelde, onbewuste of potentieel nadelige beslissingen te nemen op het gebied van gegevensbescherming of het doen van aankopen.

Andere voorbeelden van opzettelijk misleiding of manipulatie zijn sluikreclame en brand placement die gebruikers van de IX naar specifieke fysieke locaties sturen, en synthetische avatars die zich voordoen als mensen van vlees en bloed.

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan het vermijden van oneerlijke handelspraktijken, misleiding en volgt hij of zij — in het geval van reclame — de regels van de Nederlandse Reclamecode.

The intimate nature and physical proximity of IX, and the interaction between technologies such as AI, VR and neurotechnology, makes it possible to use deception to influence emotions and behaviour, creating a threat to self-determination.

An example of this is so-called ‘deceptive patterns’ (also known as ‘dark patterns’). These are interfaces, user journeys and visual or linguistic elements that induce or entice the user to make unintended, unconscious and/or potentially detrimental decisions in the field of data protection or making purchases.

Other examples of deliberate deception or manipulation include covert advertising and brand placement that direct users of the IX to specific physical locations or synthetic avatars that appear to be flesh-and-blood people.

By following these guidelines, the IX professional commits to avoiding unfair commercial practices and deception, and — in the case of advertising — to following the rules of the Dutch Advertising Code.

Democratische besluitvorming is gebaat bij consensus over een gezamenlijke en evenwichtige feitenbasis. Deze komt onder druk te staan door verschillende maatschappelijke factoren. IX kunnen de grenzen tussen de fysieke en digitale wereld vervagen. Daarnaast kan de vermenging van technieken als XR, neurotechnologie en AI resulteren in een vergaande gepersonaliseerde virtuele omgeving, een fenomeen dat ook wel hyper-personalisatie genoemd wordt.

De marktdominantie van een beperkt aantal grote techbedrijven uit de VS en China is in de XR-sector een zorg, te meer daar ze ook in het publieke domein — waaronder onderwijs, zorg en journalistiek — essentiële diensten (gaan) leveren. Dit betreft een Europees probleem dat niet enkel met deze richtlijn opgelost kan worden. Dat neemt niet weg dat bewustzijn hieromtrent essentieel is. Om democratische stuurkracht te behouden, is het van belang oog te hebben voor (open source) alternatieven en zoveel mogelijk autonomie voor de gebruiker in te bouwen. Een manier om machtsconcentratie tegen te gaan, is het gebruik van standaardisatie, zie ook Web 4.0 and virtual worlds (RP 2024). Deze standaarden dragen bij aan leveranciersonafhankelijkheid, controle over informatie en betere gegevensuitwisseling tussen platforms en netwerken, ook wel interoperabiliteit genoemd. Verder moet worden gekeken in hoeverre het mogelijk is om bij inzet van technologieën te kiezen voor Europese aanbieders (de EuroStack).

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan een integere omgang met de waarnemingsverstorende effecten van IX, terughoudendheid in de inzet van dergelijke effecten in de publieke ruimte, en bij het nemen van maatregelen om nadelige effecten — effecten die niet het directe doel van de ervaring dienen — te mitigeren. Daarnaast verkent de IX-professional de mogelijkheid om de ervaringen beschikbaar te maken op devices van verschillende aanbieders. Waar mogelijk hebben open Europese standaarden, producten en diensten de voorkeur.

Democratic decision-making needs consensus based on a common, impartial foundation of facts. Various social factors are putting this consensus under pressure. IX can blur the boundaries between the physical and digital worlds. Moreover, the blending of techniques such as XR, neurotechnology and AI can result in an extensive personalized virtual environment, a phenomenon also known as ‘hyper-personalization’.

The market dominance of a limited number of large tech companies from the US and China is a concern in the XR sector. Especially as they also provide essential services in the public domain, including education, healthcare and journalism. This is a European problem that cannot be solved by these guidelines alone. That does not alter the fact that awareness is essential in this context. To maintain democratic control, it is important to be on the lookout for (open source) alternatives and to build in as much user autonomy as possible. One way to counteract this concentration of power is to use standardization (see also Web 4.0 and virtual worlds (RP 2024)). These standards contribute to provider independence, control over information, and better data exchange between platforms and networks, also known as interoperability. The extent to which it is possible to use European providers (the EuroStack) when deploying technologies should also be considered.

By following these guidelines, the IX professional commits to addressing the perception-distorting effects of IX with integrity, exercising restraint in the use of such effects in public spaces, and taking measures to mitigate such adverse effects (that is, effects that don’t serve the direct purpose of the experience). IX professionals should also explore the possibility of making experiences available on devices from multiple providers, with preference, where possible, given to European standards, products and services.

IX kunnen zowel een positieve als negatieve impact hebben op de gezondheid van gebruikers.

Potentiële positieve gezondheidseffecten binnen IX zijn te vinden in bijvoorbeeld therapeutische toepassingen binnen de geestelijke gezondheidszorg, of in situaties waarbij IX als hulpmiddel bij trainingen wordt ingezet, zoals bij militaire operaties of medische ingrepen.

Bij overmatig gebruik van IX kan er ongewenste impact zijn op fysiek of mentaal vlak, zoals verslaving of een vertekend zelfbeeld. Andere effecten die mogelijk kunnen optreden zijn cybersickness, oogschade, slaapproblemen, depersonalisatie (vervreemding van het eigen lichaam en gedachten waaronder body dysmorphia) en derealisatie (het ervaren van de vertrouwde omgeving als onecht).

Verslavende elementen — van oorsprong ontstaan binnen sociale media en games — duiken ook op binnen IX, zoals de endless scroll, de like-button, loot boxen, in-game-aankopen en het aanbieden van beloningen.

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan een bewuste omgang wat het gebruik van verslavende elementen betreft, het minimaliseren van gezondheidsrisico’s en het waarschuwen voor dergelijke risico’s voor bepaalde groepen gebruikers. Wanneer de IX-toepassing wordt ingezet als medisch hulpmiddel of als middel voor medische diagnostiek, controleert de IX-professional in hoeverre deze toepassing onder de wetgeving voor medische hulpmiddelen valt.

IX can have both a positive and negative impact on the health of users.

Potential positive health effects of IX can be found, for example, in therapeutic applications within mental healthcare, or where IX is used as an aid to training, for example for military operations or medical procedures.

Excessive use of IX can have an unwanted impact at a physical or mental level, for example through addiction or a distorted self-image. Other effects that may occur include cybersickness, eye damage, sleeping problems, depersonalization (alienation from one’s own body and thoughts, including body dysmorphia) and derealization (experiencing the familiar environment as unreal).

Addictive elements — originally associated with social media and games — can also appear within IX, including the endless scroll, the ‘like’ button, loot boxes, in-game purchases and the offer of rewards.

By following these guidelines, the IX professional commits to a conscientious approach to the use of addictive elements, to minimizing health risks and to warning certain user groups about such risks. When the IX application is used as a medical device or for medical diagnostics, the IX professional should check to what extent the application falls under the legislation for medical devices.

Steeds meer mensen ervaren de digitale werkelijkheid als even echt als de fysieke. Mede daardoor wordt de veiligheid van gebruikers binnen IX steeds belangrijker.

Onveilige situaties kunnen ontstaan door (seksuele) intimidatie of aantasting van de persoonlijke ruimte binnen de digitale ervaring. Dit kan ondervangen worden door maatregelen zoals een gedragsrichtlijn die bijvoorbeeld consent (wederzijdse instemming) voorschrijft of het inbouwen van een noodknop.

Indien IX zich deels afspelen in de fysieke wereld waarbij de gebruiker autonoom dient te opereren, kan de lichamelijke veiligheid door afleiding in het geding komen.

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan het voorkomen van fysieke en mentale schade.

More and more people experience digital reality as being just as real as physical reality. Partly for this reason, the safety of users within IX is becoming increasingly important.

Unsafe situations can arise through (sexual) harassment or impairment of personal space within the digital experience. This can be overcome by such measures as a code of conduct that prescribes consent, or the installation of an emergency button.

Where IX partly occurs in the physical world where the user has to operate autonomously, distractions can compromise their physical safety.

By following these guidelines, the IX professional is committed to preventing physical or mental harm.

Binnen een steeds verder digitaliserende samenleving is het van belang oog te hebben voor de toegankelijkheid van digitale middelen. Dit geldt ook voor IX. De soms hoge aanschafkosten van XR-apparatuur maakt het gebruik inkomensafhankelijk.

Naast economische ongelijkheid zijn er andere vormen van ongelijkheid. Hoe toegankelijk is de IX bijvoorbeeld voor mensen met een taalbarrière of gezichtsbeperking? Ook is het van belang om niet alleen over de diversiteit van de doelgroep na te denken, maar ook hoe diversiteit gewaarborgd is binnen de teams van makers. De ontwikkelaar dient zich hiervan bewust te zijn én zich in te spannen voor een brede toegankelijkheid.

Omdat effecten en ervaringen van IX kunnen variëren in bijvoorbeeld leeftijd, gender of fysieke gesteldheid, is het ook binnen het ontwikkelproces van IX van belang om zo inclusief mogelijk te ontwerpen en te testen. Dit niet alleen binnen de gekozen doelgroep, maar ook met groepen die minder raakvlakken hebben met het ontwikkelteam.

Tegelijkertijd bieden IX de mogelijkheid om inclusiviteit en participatie juist te bevorderen, bijvoorbeeld via digitale deelname aan conferenties of gesprekken, waardoor reiskosten of fysieke belemmeringen geen belemmerende factor zijn.

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan het actief realiseren van inclusiviteit binnen de gekozen doelgroep, en aan een ontwerp om inclusiviteit, participatie en non-discriminatie te bevorderen.

In an increasingly digitalized society, it is important to keep an eye on the accessibility of digital resources. This also applies to IX. The sometimes high purchase costs of XR equipment make their use income-dependent.

As well as economic inequality, there are other forms of inequality. For example, how accessible is IX for people with a language barrier or visual impairment? It is also important to consider not only the diversity of the target group, but also how diversity is safeguarded within teams of creators. The developer needs to be aware of this and make efforts to ensure broad accessibility.

Because the effects and experience of IX can vary depending on factors such as age, gender and physical disabilities, it is also important during the IX development process to design and test as inclusively as possible. Not only within the chosen target group, but also among groups who have less in common with the development team.

At the same time, IX offer an opportunity to promote inclusivity and participation, for example through digital participation in conferences or discussions, whereby travel costs or physical obstacles are not an impeding factor.

By following these guidelines, the IX professional commits to actively realizing inclusivity within the chosen target group, and to designs that promote inclusivity, participation and non-discrimination.

XR-technologie met bijbehorend gebruik van AI en dataverzameling en -verwerking gebruikt veel energie. Daarmee vormt het een risico voor een duurzame samenleving. Ook maakt de hardware gebruik van kostbare en zeldzame grondstoffen en heeft apparatuur door snelle innovaties een beperkte levensduur. Recycling van grondstoffen binnen de XR-industrie staat nog in de kinderschoenen. Zo is het gebruik van zeldzame aardmetalen in hardware een uitdaging, bij gebrek aan voldoende recyclingsystemen in de XR-industrie.

Hier staat tegenover dat IX mogelijk reisbewegingen en materiaalgebruik kunnen beperken en zo CO2-reductie realiseren.

Door het volgen van deze richtlijn committeert de IX-professional zich aan de inspanning aan het onderzoek en waar mogelijk implementatie van reguliere, vernieuwende of creatieve manieren van omgang met e-waste of andere energiebesparende maatregelen en/of materialen.

XR technology, along with the accompanying use of AI, data collection and data processing, uses a lot of energy. This forms a risk to a sustainable society. The hardware also uses precious and rare raw materials, and the speed of innovations mean that equipment has a limited lifespan. Recycling of raw materials within the XR industry is still in its infancy. The use of rare earth metals in hardware, for example, is a challenge because there is a lack of sufficient recycling systems within the XR industry.

On the other hand, IX may be able to reduce travel and use of materials, thereby reducing CO2 emissions.

By following these guidelines, the IX professional commits to researching and, where possible, implementing regular, innovative and creative ways of dealing with e-waste, or other energy-saving measures and/or materials.